YANGIN SONRASI YAPILANLAR

YANGIN SONRASI YAPILANLAR

Orman yangını çıkan bir alanda, yangının etrafı tamamen ekipler tarafından çevrilip ilerlemesi durdurulduğunda, yani yangın kontrol altına alındığında, aslında süreç bitmiş sayılmaz. Bu aşamadan sonra genellikle kamuoyunun ve medyanın ilgisi azalır; ancak sahada en kritik ve en uzun süreçlerden biri başlar.

Yangın alanında, en küçük bir kıvılcım, köz veya tekrar alevlenmeye sebep olabilecek herhangi bir ısı kaynağı kalmayıncaya kadar yangın teknik olarak devam ediyor kabul edilir. Bu nedenle orman ekipleri sahada soğutma çalışmalarına aralıksız devam eder.

Soğutma çalışmaları sırasında:

• Toprak altındaki kök yanmaları,

• İçten içe yanmaya devam eden ağaç gövdeleri,

• Rüzgârla tekrar alevlenebilecek kuru örtü ve artıklar

tek tek kontrol edilir ve söndürülür. Özellikle ibreli türlerde (çam gibi) reçineli yapı nedeniyle içten yanmalar uzun süre devam edebilir. Bu nedenle yangın alanı sürekli gözetim altında tutulur. Bu süreç, yangının büyüklüğüne, arazi yapısına ve meteorolojik şartlara bağlı olarak günler hatta haftalar sürebilir.

Tüm alanın tamamen soğutulduğundan emin olunduktan sonra ilgili Orman İşletme Müdürlüğü ekipleri tarafından hasar tespit çalışmalarına başlanır.

Bu aşama, hem teknik hem de hukuki açıdan son derece önemlidir.

Bu kapsamda:

• Yangının çıkış nedeni araştırılır.
  İhmal, kaza veya kasıt olup olmadığı değerlendirilir. Kasıt şüphesi varsa Jandarma ile koordineli çalışma yapılır ve adli süreç başlatılır.

• Yanan alanın büyüklüğü belirlenir.
  Kaç hektar alanın zarar gördüğü ölçülür. Eğer yangın sahası orman sınırlarının dışına taşmışsa, şahıs arazileri ile olan sınırlar için kadastro ekiplerinden destek alınır.

• Müdahale gücü kayıt altına alınır.
  Yangına katılan tüm personel sayısı (orman mühendisi, orman muhafaza memuru, yangın işçisi ve diğer destek unsurları) detaylı şekilde belirlenir.

• Kullanılan araç ve ekipman tespit edilir.
  Arazözler, ilk müdahale araçları, iş makineleri (dozer, greyder vb.), hava araçları (uçak, helikopter) ile belediye ve diğer kurumlardan gelen destek araçlarının sayısı ve çalışma süreleri kayıt altına alınır.

• Orman varlığındaki zarar belirlenir.
  Yangına maruz kalan ağaçların durumu incelenir. Özellikle çam ağaçlarında ibreler ve ince dallar tamamen yanmış olsa da kalın kabuk altında gövde kısmen sağlam kalabilir. Bu nedenle ağaç tamamen değersiz sayılmaz; ancak ciddi bir değer kaybı oluşur. Bu değer kaybı teknik yöntemlerle hesaplanır.

• Zarar gören ağaçların miktarı belirlenir.
  Ağaçların adet ve hacim (metreküp) olarak tespiti yapılır.

Yukarıda sayılan tüm unsurlar ekonomik karşılığa dönüştürülür. Eğer yangının sorumlusu belirlenmişse:

• Söndürme giderleri

• Kullanılan araç ve ekipman maliyetleri

• İşçilik giderleri

• Ağaçlandırma maliyetleri

• Ormanın uğradığı değer kaybı

tamamı hesaplanarak sorumluya rücu edilmek üzere hukuki süreç başlatılır.

Ayrıca tespit edilen zarar miktarı, ormanlarda yapılacak kesim ve üretim faaliyetlerini düzenleyen Amenajman Planı çerçevesinde değerlendirilir. Bu kapsamda, yanan alandaki zarar gören ağaçlar planlı üretime dahil edilerek normal kesim programı revize edilir; yani planlı üretim büyük ölçüde ertelenir veya kaydırılır.

Bu aşamadan sonra:

• Ekonomik değeri olan yanmış ağaçlar zaman kaybetmeden kesilerek değerlendirilir. Çünkü zaman geçtikçe bu ağaçlarda böceklenme, mantarlaşma ve çürüme riski artar.

• Elde edilen orman emvali piyasaya arz edilir ve ekonomiye kazandırılır.

Devamında saha hazırlık çalışmaları yapılır:

• İnsan gücü ve iş makineleri kullanılarak arazi hazırlanır,

• Eğimli alanlarda teraslama yapılır,

• Toprak işlemesi gerçekleştirilir ve dikime uygun hale getirilir.

İlk uygun dikim sezonunda ise:

• Bölgenin ekolojik şartlarına uygun türler seçilerek fidan dikimi yapılır,

• Alan yeniden ormanlaştırılır ve doğal denge tekrar kurulmaya çalışılır.

Bu süreç anayasal güvence altındadır. Anayasa’nın 169. maddesi açıkça şunu ifade eder:

Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir; bu alanlarda başka bir kullanım söz konusu olamaz.

Sevgili Dostlar;

Buraya kadar anlattıklarım tamamen mevzuat çerçevesinde yapılması gereken ve sahada büyük ölçüde uygulanan teknik süreçlerdir. Özellikle Orman Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan meslektaşlarımız bu işleri büyük bir özveriyle yürütmektedir.

Elbette eksiklikler olabilir, hatalar olabilir. Ancak bir konuyu tüm boyutlarıyla bilmeden yapılan eleştiriler çoğu zaman faydadan çok zarar getirir.

Ben bu yazımda öncelikle işin yasal ve teknik temelini ortaya koymaya çalıştım.

Sonraki yazılarımda ise;

• Uygulamadaki eksiklikleri,

• Yanlış bilinen doğruları,

• Doğru bilinen yanlışları

kendi tecrübelerim ve gözlemlerimle birlikte ayrıca değerlendireceğim.